Hoe doen jullie dat? Eten uit de streek

Geruststellend nieuws. Stel, Nederland komt in een buitengewone crisissituatie terecht, waardoor er geen import en export meer mogelijk is. Er blijkt dan voldoende voedsel te zijn voor iedereen: brood, aardappelen, suiker, peulvruchten, groenten, fruit, melk, vlees en eieren, het is er allemaal. Dit menu is aan te vullen met voedsel uit eigen moestuin, van brouwerijen, jacht en visvangst. Nieuwsbericht gemist >

Vorige week at ik als lid van het streekteam van Dynamic Food alleen maar streekproducten, deze week profiteer ik als supermarktteam-lid optimaal van de voedselexport en -import. Eindelijk weer thee en chocola. Maar een mens is nooit helemaal tevreden; nu mis ik weer het lokale eten. Het supermarktbrood is veel minder lekker dan het streekbrood en lokale appels hebben veel meer smaak.

Vorige week leefde ik in een overzichtelijke wereld zonder E-nummers en ingewikkelde toevoegingen met onuitspreekbare namen. We produceerden als streekteam veel minder afval en genoten meer van het eten. We koesterden onze maaltjes, omdat het zoveel moeite kostte ze bij elkaar te verzamelen.

Ik mag deze week niets eten uit de streek, maar ik mag er gelukkig wel over schrijven. Daarom ga ik vandaag in op een vraag die mij vorige week vaak is gesteld; 'Eten uit de streek, hoe doen jullie dat eigenlijk?'


Een definitie van het streekproduct

Onderzoeksbureau Motivaction heeft in 2009 het potentieel van Streekproducten onderzocht. In het onderzoek werden de termen Nederlandse Oorsprong, Streekproducten en lokale producten nader bekeken. Het bleek dat de meeste consumenten niet wisten wat deze termen betekenden. Een product dat bij de boer is gekocht, werd door de respondenten per definitie als betrouwbaar, authentiek en biologisch gezien. Klopt die aanname?

Ook kwam in het onderzoek naar voren dat de consument verward is geraakt over de kwaliteit van haar voedsel en dat zij de supermarkt wantrouwt. Verder worden streekproducten als lekker en gezond ervaren, maar slechts een deel van de Nederlanders is bereid er ook daadwerkelijk méér voor te betalen. 

Maar wat is nou eigenlijk een streekproduct? Alle producten komen toch uit een streek ergens uit de wereld? Hoe weet je of wat je koopt ook biologisch is of duurzaam is geproduceerd? Waar komen de producten op de boerenmarkt vandaan en waarom staan er op groente en fruit geen keurmerken?

Om te weten waar een product vandaan komt moet je vaak ernaar vragen bij de verkoper. Tijdens de streekweken kwamen we er achter dat ketens als Estafette en Ekoplaza nauwelijks streekproducten verkopen en bovendien vaak niet weten waar hun producten vandaan komen. Gelukkig kunnen andere bedrijven (bijvoorbeeld slagerij De Groene Weg) wèl de herkomst van hun producten herleiden, en staan op een streekmarkt een aantal boeren die de producten van hun eigen land verkopen.

In de supermarkt vind je daarnaast een aantal keurmerken. Meestal zit hier overigens geen onafhankelijke controle achter. Tenzij de producent is aangesloten bij Stichting Streekeigen Producten Nederland of het product een Europees keurmerk draagt. Ik heb de keurmerken voor jullie in een afbeelding gezet. Sommige producten dragen naast een van onderstaande keurmerken ook andere keurmerken, zoals het Scharrel- of EKO-keurmerk.

keurmerken voor streekproducten

De definitie van een streekproduct is per keurmerk verschillend. Willem & Drees verkoopt alleen producten van het seizoen en wil biodiversiteit en duurzame teelt stimuleren. Daarnaast kun je ervan uit gaan dat de Willem & Drees-producten nooit verder dan 40 km van de supermarkt vandaan komen. Bij het keurmerk 'van eigen erf' geldt een ratio van 100 km. Op de website van Mileucentraal vind je een overzicht van alle keurmerken en de definities die de keurmerken hanteren.  Er zijn overigens maar een aantal Nederlandse producten die een officiële Europese erkenning hebben. Nieuwsgierig welke dat zijn? >

Hoe vind ik producten uit de streek?
Eerst moet je voor jezelf bepalen wat jouw definitie van de streek is. Dat kan bijvoorbeeld je provincie zijn, maar het kan ook een specifiek gebied daarbinnen, bijvoorbeeld de Veluwe of de Liemers zijn. In Amerika is het 100mijl-dieet op dit moment populair. Dat komt neer op een ratio van 160 kilometer rondom je eigen woonplaats.

Daarnaast is het belangrijk voor jezelf te bepalen hoe streng je wilt zijn. Wil je een locavoor worden en echt alleen maar lokale producten eten, of mogen samengestelde producten voor een bepaald percentage uit de streek komen. Koffie, Chocolade, zout en peper worden helaas niet lokaal verbouwd, maar andere 'exotische' producten zoals paksoi en chilipepers vaak wel.

Daarna kan je op de lokale boerenmarkt,  bij een slagerij, kaaswinkel, natuurwinkel en soms zelfs in de supermarkt op zoek naar producten uit jouw regio. Let op dat regionale producten niet automatisch biologisch zijn en eieren dus ook niet altijd van scharrelkippen komen. Laat je ook hier niet verleiden door termen als 'ambachtelijk bereid' en mooie plaatjes van gelukkige koeien, maar ga op zoek naar meer informatie.

Er zijn ook een aantal handige websites zoals doedestreekproef.nl, streekproducten.startpagina
en nederlandsestreekproducten.nl, waar je direct producten uit jouw regio kan vinden en soms zelfs bestellen. Deze sites zijn helaas allemaal (nog) niet compleet dus geef niet te snel op en zoek via google verder naar specifieke producten. Zo hebben wij bijvoorbeeld walnotenolie gevonden door eerst te onderzoeken welke plantaardige oliën er allemaal zijn om deze vervolgens te combineren met onze gewenste regio.

Waarom streekproducten?

Er zijn een aantal redenen om streekproducten te kopen, zoals:

• het stimuleren van de regionale economie en de werkgelegenheid. Veel producten worden gemaakt door kleine bedrijven die op een ouderwetse (ambachtelijke) manier produceren.
• het milieu minder belasten. Lokale producten hoeven niet van ver te komen, waardoor er minder transport nodig is en dus ook een lagere C02 uitstoot. Probeer wel seizoensgebonden te eten. Een tomaat uit de kas kost meer energie dan een Spaanse tomaat van het land. Je kunt ook in een eigen moestuintje of op het balkon je eigen groente en fruit verbouwen.  Voor citroenen en avocado's is het in Nederland te koud, maar je kunt ze wel in je eigen keuken of woonkamer verbouwen. 
• Veel streekproducten worden biologisch verbouwd en zijn afkomstig uit diervriendelijke veeteelt en duurzame visserij. Daarnaast bevatten ze doorgaans minder conserveringsstoffen. 
• het stimuleren van de biodiversiteit. Het verbouwen van verschillende soorten houdt de natuur in balans en voorkomt uitgeputte landbouwgronden.
• het ontdekken van nieuwe smaken. Veel lokaal verbouwde groente en fruit vind je niet in de supermarkt. 
• voedselveiligheid. We weten vaak niet meer waar onze producten vandaan komen en weten niet of we grote bedrijven kunnen vertrouwen. Dat is met streekproducten anders.
• behoud van de natuur. De koeien in de wei, bloeiende aardappelvelden en maïsvelden bepalen voor een deel ons landschap.

Een aantal streekproducten zijn duurder dan 'gewone' producten. Tijdens de streekweek hebben we ervaren dat het vinden van voedsel niet vanzelfsprekend is, waardoor we ook minder hebben weggegooid. De producten werden verkocht voor de prijs die het waard is. Veel producten die je in de supermarkt koopt, worden onder de kostprijs verkocht als lokkertjes voor consumenten of om de concurrentie uit te schakelen. Een fles wijn voor 2 euro is geen realistische prijs. Deze prijs is inclusief de fles, de kurk, het transport, de teelt, het persen van de druiven en winstmarges voor de wijnboer, de importeur en de supermarkt.

Zelf zal ik waarschijnlijk nooit een pure locavoor worden, maar ik vind het wel belangrijk om na te denken over wat ik eet om vervolgens mijn eigen keuzes te maken. Als ik kan kiezen tussen een appel uit Nederland of een appel uit Amerika, dan is de keuze snel gemaakt, maar ik kan me niet voorstellen dat ik nooit meer een ananas of een mango koop. Daarvoor speelt smaak voor mij een te belangrijke rol. Als ik moet kiezen tussen alleen maar streekproducten of alleen maar supermarktproducten zou ik wel voor streekproducten kiezen. Gelukkig hoef ik niet te kiezen en daarom verheug ik me nu al op mijn ontbijt van a.s. maandag: Streekbrood met roomboter en hagelslag en een grote kop thee (hopelijk met munt uit eigen tuin). Een perfecte combinatie van beide werelden.

Benieuwd wat ik de afgelopen dagen gegeten heb? In de voedingslijst houd ik dagelijks bij wat ik eet, waar het vandaan komt en wat de ingrediënten zijn. Volg ook ons experiment op facebook.

Een terugblik op de week en de manier wij met voedsel omgaan

Het weekend is begonnen! Maar dan ook ECHT begonnen. Alle ingrediënten voor zaterdag en zondag zijn binnen en volgende week begint de supermarktweek.

Volgende week hoef ik een stuk minder te fietsen. Daar kijk ik nu al naar uit. Onderweg van mijn werk naar Dynamic Food kom ik drie supermarkten tegen. In plaats van schaarste moet ik straks dus kiezen bij welke supermarkt ik mijn boodschappen ga doen. Volgende week zal ik ook een stuk minder vaak ons project moeten uit te leggen. Alles wat ik nodig heb kan ik gewoon pakken. Ik kan me voorstellen dat ik alle behulpzame mensen ga missen als ik tussen de andere 'zombies' in de rij sta.

Deze week sprak ik veel mensen die mij hielpen. Sommige gaven mij tips waar ik eten vandaan kon halen, zoals bijvoorbeeld de tip van Froukje over theekruiden. Helaas kwamen die kruiden niet uit de juiste regio. Ook zocht mijn moeder in haar vriezer naar iets wat ik mocht eten. Met succes, er kwamen rode pepers (uit haar eigen tuin) te voorschijn. Vandaag kreeg ik van Robbers en van den Hoogen zelfs twee wijnen van de Wageningse Berg mee om te proeven. De witte wijn is erg lekker, de rode proeven we morgen. Ook moet ik Ron van Veluwse Streekproducten niet vergeten. Dankzij zijn enthousiasme en behulpzaamheid is het Veluws Stoofpotje op tijd binnengekomen met de post. Zondag eten we daar friet bij, gebakken in hazelnootolie.

Behalve thee en chocolade mis ik eigenlijk weinig. Gister heb ik zelfs een goddelijke pastasaus gegeten, mede dankzij de fantastische basis-saus van Tas-Toe uit Bemmel en de zelfgemaakte pesto van geklaarde boter, peterselie uit de tuin en walnoten van mijn oma. Daarna heb ik ook nog een kaasplankje gemaakt met drie verschillende streekkazen, walnoten, Doesburgse mosterd en een rode wijn. Dat kan je toch geen afzien noemen.

Hoe aardig en behulpzaam iedereen ook was, het is wel moeilijk om geconfronteerd te worden met de manier waarop wij met ons voedsel omgaan. Nu ik veel meer met voedsel bezig ben word ik ook steeds meer geconfronteerd met de vervelende kanten hiervan.

Zo kwam deze week in het nieuws dat we in Nederland 40% van ons voedsel weggooien. Om dat te verminderen bestaan er gelukkig veel initiatieven zoals Damn Food Waste. Bij 5000 aanmeldingen organiseren ze op 8 juni een gratis lunch in Amsterdam van eten wat anders weggegooid zou worden. Je kunt je nog aanmelden >>

Vanochtend keek ik de documentaire More than Honey, waar antwoorden worden gezocht op het probleem van de bijensterfte. Dertig procent van wat we eten is afhankelijk van de bestuiving door bijen. Als de bij uitsterft heeft dat grote gevolgen voor onze voedselvoorziening. Hoe heeft het zo ver kunnen komen en wat kunnen we doen om het tij te keren? Vanaf aanstaande donderdag kan je het zien in de bioscoop! Zeker een aanvulling op alle andere documentaires over ons voedselsysteem zoals Food inc, Our Daily Bread, We feed the World en  De wereld volgens Monsanto. Helaas allemaal films waar de moed je van in de schoenen zinkt.

Ook Monsanto kwam deze week in het nieuws. Het Amerikaanse bedrijf is wereldleider in de genetische modificatie van zaden. En heeft al op honderden producten een octrooi. Dit bedrijf probeert nu via gaten in Europese wetgeving patenten te nemen op komkommers, broccoli, meloenen oftewel op ons dagelijks voedsel. AVAAZ is een petitie gestart om deze waanzin te stoppen. Teken jij hem ook? >>

Om toch wat luchtiger te eindigen, een overzicht van wat ik deze week heb gegeten. In de voedingslijst vind je alle ingrediënten en waar je ze vandaan kunt halen. Nu ook met een aantal foto's!

Maandag: Links het lokale team, rechts het supermarktteam. Naast kaas, hadden we ook spekpannenkoeken, appelpannenkoeken en naturel pannenkoeken gemaakt, belegd met stroop en bramenjam.

Dinsdag: Links het eten van mijn vriend, rechts mijn maaltje: gehakt met champignons, aardappels, snijbiet in rode wijnsaus en kaas. Met een lekker glas rode wijn uit Groesbeek

Woensdag. Een heerlijk pittige maaltijdsoep (onder het lokale team, boven het supermarkt team)

Het toetje van woensdag: yoghurt met bramenjam en appel

Donderdag: boven het supermarktteam, onder het lokale team. Dit keer had het lokale team zelfgemaakte pasta met een goddelijke pastasaus en bijna net zo lekkere zelfgemaakte pesto

Vrijdag: onder de pizza van mijn vriend, rechts de lokale maaltijd: gestoomde groente en aardappels en pastasaus van gisteravond.

Dag 3 Superstreekweken

Dag 3 Super Streek Weken. Maaltijdsoep en als toetje yoghurt met fruit. Benieuwd wat ik verder nog gegeten heb en waar de producten vandaan komen? voedingslijst >>

boven het lokale team, beneden het Supermarktteam

Streektoetje

Streekproducten, eten als in het Paradijs?

Vandaag zou ik eigenlijk naar Paradijs gaan, een voorstelling over Urban Indoor Farming van De Warme Winkel en Dood Paard, maar dat plan heb ik helaas moeten verzetten vanwege de streekweken. Mijn sociale leven is deze twee weken op een zeer laag pitje gezet. Niet alleen vanwege de tijd die het kost om streekgebonden eten te kopen, maar ook omdat we als team samen eten.

Zoeken
De afgelopen dagen en ook zeker de komende dagen zijn behoorlijk intensief. Gisteravond hebben we, tussen het pannenkoeken bakken door, nog druk gezocht naar 'streekolie'; daarin willen we friet bakken, maar ook pesto mee maken.  Na een lange speurtocht kwamen we uit bij Mobipers in Zoelen. Natuurlijk hadden we geen idee waar dat ligt. We moesten minutenlang onze ratiokaart naast googlemaps leggen, om te ontdekken dat Zoelen net (maar dan ook echt net) binnen de ratio van 40km rondom Arnhem is gesitueerd. Wat een opluchting. Donderdag krijgen we onze walnotenolie en hazelnootolie uit Zoelen binnen. Dat komt goed uit; onze pasta uit Wilp wordt óók donderdag bezorgd. Onze pasta met pesto is dus gered. Vandaag ben ik druk bezig om stoofvlees te regelen (staat zondag op het menu), ook dat gaat waarschijnlijk lukken. Als je daadwerkelijk volgens dit streek-principe eet, dan weet je op een gegeven moment waar je alles vandaan moet halen. Omdat het meeste van kleine leveranciers komt die vaak nog geen website hebben, is het begin wel lastig (Alle begin is moeilijk, toch?)

Afzien
Naast de intensieve zoektocht is het ook gewoon afzien wat eten betreft. Zo heb ik eigenlijk nu al genoeg van het water drinken (gelukkig is er morgen sap, dronk ik vanochtend karnemelk en heb ik vanavond ook al Groesbeekse rode wijn mogen drinken van Wijngaard van Ditshuizen.  (die overigens prima smaakt). Als iemand tips heeft waar ik lokale theekruiden vandaan kan toveren, bel me dan gelijk! (ook als je dit midden in de nacht leest). Als ik thuiskom van mijn werk heb ik erg veel trek, vooral omdat ik tussendoor niets heb kunnen snoepen. Nu ik na twee glazen wijn deze blog typ, heb ik echt heel veel zin in iets lekkers voor erbij. Behalve walnoten en hazelnoten is er helaas niets in huis wat ik mag eten. Dus eet ik nu dan maar een zachtgekookt ei. Zonder zout. Of mayonaise.

Smaak

Links de pasteitjes van mijn vriend,
rechts mijn maaltje van vandaag. 

Gelukkig zijn er ook veel voordelen, de pannenkoeken smaakten gisteravond echt fantastisch (kwam dat omdat ik zoveel honger had of omdat alles echt lekkerder was?). Vanavond at ik ook een heus luxemaaltje, dat niet eens flauw smaakte (ook al is ons kruidenaanbod beperkt).

Nieuwsgierig wat het maaltje was? >>
Ik verheug me nu al enorm op de salade van morgenmiddag met aardappel, appel, ei, yoghurt, mosterd, rozemarijn, winterpostelein, paprika (jawel je leest het goed, paprika's; die komen uit Bemmel) en champignons. Daarbij een sneetje brood van De Streekbakker met roomboter. Heerlijk!


Morgen is de eerste dag dat mijn lunchpakket beter is dan dat wat op de lunchtafel bij Oostpool te vinden is. Geloof me, dat is moeilijk - ook al staan daar ook een aantal dingen op tafel die ik vrijwillig nóóit zou eten, zoals een grootverpakking 'ambachtelijke' vleessalade. Mijn collega Marcus noemt dat treffend 'voedsel uit blauwe buizen'; Hij had op tv gezien hoe fabriekssalades vanuit grote, blauwe buizen in bakjes worden gekwakt.

Wat is er anders nu ik een streekdieet volg?
Ik heb nog nooit zoveel vlees en zuivel gegeten als de afgelopen twee dagen ( en er volgen er meer). Dat ligt natuurlijk deels aan het voorgeschreven menu bij de Streekweken, maar ook aan het feit dat ik nauwelijks kruiden tot mijn beschikking heb. Ik gebruik nu kaas en vlees om mijn maaltijden wat spannender te maken. Op brood eet ik normaal gesproken humus, avocado, hagelslag, amandelpasta en soms vleeswaren of kaas. Nu de vleeswaren snel over datum zijn, moet ik ze ook allemaal tijdig opeten. Ik wil natuurlijk niets weggooien. De drang om alles daadwerkelijk te consumeren heb ik altijd al, maar is nu nog sterker; we hebben immers niet voor niets zoveel moeite gedaan om al die producten te krijgen.

Ik eet en drink normaal gesproken geen zuivelproducten. Als vervanging drink ik dan rijstmelk (waar ik ook mijn muesli mee maak). Dit omdat ik een heel lichte vorm van Psoriasis heb (huidziekte), en wei-eiwit - vast ingrediënt van de meeste zuivelproducten - mijn uitslag kan verergeren.

Vaak eet ik een stukje pure chocola na het avondeten en snoep ik soms wat (gepelde) amandelen. Ook eet ik veel fruit. Mijn favorieten: kiwi, banaan, appel, peer, ananas. De chocola mis ik het meeste. Het is helaas onmogelijk om hier een streekgebonden variant voor te vinden. Mijn liefde voor groenten lijdt vooralsnog niet onder het project, maar ik ben blij als ik straks weer zomergroenten en zomerfruit kan eten.

Eigenlijk kan ik na twee dagen nog geen conclusies trekken. Misschien vinden we nog thee, wellicht wen ik eraan dat ik veel minder suiker binnenkrijg dan normaal. Ik schrijf er snel over in een van mijn volgende blogs.

Dag 1 Streekweek: Pannenkoeken

Dag 1 Super Streek Weken. Na 1,5 uur en een kapotte kookplaat zijn we eindelijk aan het eten.. Pannenkoeken met kaas, jam, kaas en stroop! Links het streekteam en rechts het supermarktteam.

Benieuwd wat ik verder nog gegeten heb vandaag? voedingslijst >>

Streekweken en boekentips

Wist je dat Nederlanders 13% van hun inkomen besteden aan eten vergeleken met 10% van de Amerikanen en 15% van de Fransen en Italianen. De Spanjaarden besteden zelf 17,1 % aan eten.

Nu ik elke dag zoveel met eten bezig ben, moet ik oppassen dat het niet alles overheerst. De hele dag bezig zijn met wat je eet en waar het vandaan komt, lijkt al best op Orthorexia (de officiële term voor mensen met een ongezonde obsessie voor gezond eten). Toen ik met dit experiment begon, besefte ik niet dat het zo ontzettend veel werk zou zijn. Gelukkig is de eerste week van april alweer voorbij. 

Na een lunch op mijn werk - witte bolletjes (26 verschillende ingrediënten), knakworst (21) en mosterd (15) (zie 4 april in de voedingslijst) - heb ik bij mijn avondeten het aantal ingrediënten drastisch beperkt. Niet omdat ik geen zin had om alles op te zoeken, maar vooral omdat ik behoefte had aan ‘puur’ voedsel. Door alles bij te houden, wordt ik me steeds bewuster van wat ik allemaal eet. Ik verwacht dat vooral de komende twee weken veel zullen veranderen aan mijn toekomstige eetpatroon.

Vanaf maandag aanstaande mag ik - samen met een deel van het Dynamic Food team - een week lang alleen streekproducten eten. Om het nog moeilijker te maken, houden we een vast menu aan, gebaseerd op wat Annelou (initiator Dynamic Food) normaal eet. Een aantal dingen komt niet uit de regio, maar wordt wel gebruikt in streekproducten. Zout en suiker, bijvoorbeeld, zijn deze week verboden. We hebben een aantal regels opgesteld:

Regels Streekteam

• Producten moeten binnen veertig kilometer rondom Arnhem afkomstig zijn
• Bij een verwerkt lokaal product moet het hoofdingrediënt in de regio geproduceerd zijn.
•  Zoveel mogelijk biologisch
• Zoveel mogelijk seizoensgebonden
• Voorkeur voor producten van het land en niet uit de kas 

De week erna mag ik alleen supermarktproducten eten, dat scheelt me niet alleen veel tijd maar ook veel geld. Naast mijn werk en zonder auto valt het nog niet mee om je aan deze regels te houden. Gelukkig kon ik dit weekend al wat voorbereidingen treffen en ging ik afgelopen zaterdag naar de wekelijkse boerenmarkt in Arnhem en vandaag naar de sonsbeekmarkt, waar ook een aantal streekproducten worden verkocht.

Dit weekend heb ik gemerkt dat ons experiment niet gemakkelijk is. April is al een moeilijke maand omdat de wintervoorraad nu grotendeels op is en de meeste dingen nog niet groeien, maar het koude en droge weer van maart heeft het nog veel erger gemaakt. Nog steeds geen blaadjes aan de bomen en in mijn volkstuin zijn alleen de rabarber en bieslook voorzichtig aan het groeien. Daarom begon ik mijn zoektocht gister op de boerenmarkt. Bij de groentekraam van De Hooge Kamp hebben ze voornamelijk producten uit Nederland en op dit moment alleen nog aardappelen, prei, snijbiet en bieten. De overige groenten en zelf de uien kwamen helaas buiten de straal van veertig kilometer. De kraam ernaast (Rivier en Land) had nog verschillende soorten appels en ook champignons. De peren kwamen uit Argentinië (de marktkoopman leek zich er enigszins voor te schamen).

appelsoorten bij de kraam van Rivier en Land

Gelukkig reageerde iedereen erg enthousiast op mijn vragen. De vrouw met het kraampje vol streekproducten ging tussen de potjes en pakken op zoek naar dingen die ik mocht eten. Ze kon me blij maken met een paar potjes jam, honing, pannenkoekenmix en mosterd. De pasta uit Duitsland viel helaas net een paar kilometer buiten onze cirkel.

De drie kaaskramen hadden voornamelijk kaas uit Noord Holland. ‘Nee mevrouw, Gelderland staat nou niet bepaald bekend om zijn kazen’, mompelde één van de kraamhouders spottend. Gelukkig konden ze me bij Van Dee blij maken met schapenkaas uit Rhenen en bij het Zuivelhoekje op de Steenstraat verkopen ze eieren uit Ede, melk van Zuivelboerderij IJsseloord (Arnhem-Zuid) en Brandrood kaas uit Ede en Old Remeker uit Lunteren.

Bij slagerij De Groene Weg wisselt het aanbod wekelijks. Deze week kon ik alleen terecht voor rundvlees, maar volgende week kon ik het gerust nog een keer vragen.

De aardrijkskundige kennis van de meeste verkopers (en ook van mezelf) is soms niet toereikend. Bij De Groene Weg dook de verkoper even achter de computer om op te zoeken waar de bedrijven van de leveranciers nou precies liggen en bij de groentekraam kreeg ik hulp van een aantal klanten. Veel mensen vonden het experiment erg leuk en probeerden volop mee te denken.

Op de streekmarkt in Sonsbeek bleek helaas erg weinig te vinden binnen de ratio van veertig kilometer. Toch opmerkelijk voor een markt die om streekproducten draait. Gelukkig waren er pastasaus en paprika’s uit Bemmel (wel uit de kas) en verkocht De Witte Watermolen pastameel en ook stroop. Honing, Kaas en jam waren er ook, maar die had ik de dag ervoor al ingekocht. In het Openluchtmuseum worden diverse streekproducten verkocht, maar alleen het bier en het brood van de bakker komen uit Arnhem: het bier gebrouwen en het brood gebakken in het museum zelf).

bieslook in de tuin

de volkstuin

de rabarber komt voorzichtig de grond uit gekropen

Gelukkig kan ik ook uit mijn eigen voorraad putten. Zo heb ik nog walnoten uit de tuin van mijn oma in Nijmegen, hazelnoten van de bomen in de Burgemeesterswijk, pompoen uit de moestuin (ingevroren), gedroogde rozemarijn en tijm (ook uit de moestuin), verse peterselie en bieslook uit de tuin (kan net). De tuinkers heb ik nog even snel gezaaid. Al met al toch een redelijk schamele oogst. Gelukkig ben ik niet de enige in mijn team en hoeven we sowieso geen honger te lijden.

Boekentips

Ik heb mijn oud-collega Arno beloofd vandaag ook wat over de boeken van Michael Pollan te schrijven. Daar was ik van de week al mee bezig, maar ik heb geen gelegenheid gehad het af te maken en te uploaden. Michael Pollan heeft diverse boeken geschreven, waaronder ‘Een pleidooi van echt eten’ en 'The Omnivore Dilemma' en 'Een handleiding voor echt eten’. In dat laatste boek heeft hij vierenzestig eetregels opgesteld, gebaseerd op het principe ‘Eet echt eten. Niet te veel. Vooral planten’. Twee voorbeelden: ‘Mijd voedingsproducten die meer dan vijf ingrediënten bevatten’ en ‘Het is geen voedsel als het in elke taal hetzelfde heet’. Bij de laatste regel gaat het over producten zoals de Bic Mac, Cheetos of Pringles)

Volgens Michael Pollan is ons westerse voedingspatroon de laatste jaren zodanig veranderd dat vier van de tien voornaamste doodsoorzaken direct verband houden met ons voedingspatroon: hart- en vaatziekten, diabetes, beroerte en kanker. Ons lichaam zal zich in de loop van enkele duizenden jaren wellicht aanpassen aan de stoffen die we nu in ons lichaam proppen, maar dat betekent dan wellicht wel dat we ziek zullen worden van natuurlijk voedsel.

Pollan schrijft dat we steeds meer dingen uit ons voedsel zijn gaan verwijderen die slechte eigenschappen hebben (bijvoorbeeld suiker) en deze hebben vervangen door ‘minder schadelijke’ alternatieven. We stoppen bijvoorbeeld bepaalde eigenschappen van een kiwi in een ander product om zo het aantal calorieën te beperken, of om te zorgen dat we dagelijks voldoende vitaminen innemen (zonder daarvoor fruit te hoeven eten). Omdat de westerse boeren in het verleden bijna allemaal de kwantiteit verkozen boven de smaak van de verbouwde producten, is de kwaliteit van de oogst erg achteruit gegaan. Zo bevatte een appel uit 1940 bijvoorbeeld drie keer zoveel ijzer als een appel van nu.

Ook stelt Pollan dat we steeds eenzijdiger eten. Zo is 75% van de plantaardige oliën afkomstig uit soja en meer dan de helft van de zoetmiddelen uit maïs. Dit is omdat soja en maïs veel vet en eiwitten bevatten, en omdat ze goedkoop zijn (met name vanwege de subsidies die o.a. de Amerikaanse overheid boeren geeft). De afgelopen dagen heb ik, al onderzoekend, inderdaad ook zelf gemerkt hoeveel maïs en soja er aan mijn eten wordt toegevoegd. Veel toevoegingen bevatten één van de twee ingrediënten. Volgens Michael Pollan krijgt de gemiddelde Amerikaan zo zelfs 554 calorieën per dag binnen via maïs en 257 voor soja.  Ik kan nog even doorgaan over deze man, maar ik raad je aan zijn boeken zelf te lezen. Je hoeft het natuurlijk niet altijd met hem eens te zijn (dat doe ik ook niet), maar het is zeker interessant.

Een ander interessant boek over eten is Hongerige Stad van Carolyn Steel, waarin ze de vertelt hoe steden 'eten'. Het is een verkenning van ons consumerende leven, met Londen als case study. Carolyn volgt de reis van het voedsel over land en zee naar de stad, via markt en supermarkt naar de keuken en tafel, naar de vuilnisbelt en weer terug in het milieu. Ze gaat helemaal terug in de geschiedenis en neemt ons mee naar nu. Ze schrijft over de ontstaansgeschiedenis van de supermarkt, de eerste kookboeken, de inrichting van keukens, eetgewoontes van verschillende culturen door de jaren heen en nog veel meer.  

Natuurlijk zijn er nog veel meer boeken over eten. En dan heb ik het niet over kookboeken. Mocht je nog literatuurtips hebben dan hoor ik ze overigens graag!

Voedingslijst >>

Net begonnen met blogggen en nu al in De Gelderlander

Lees de hele column op http://geniet.gelderlander.nl/film/column/filmeten